In English
Nodens leiarar: Kristoffer Haugarvoll og Ragnhild Eide Skogseth
Kristoffer Haugarvoll, MD, ph.d., er hovudansvarleg forskar (PI) i forskingsgruppa for demens i Bergen, førsteamanuensis ved Universitetet i Bergen og overlege i nevrologi ved Nevrologisk avdeling, Haukeland universitetssjukehus. Dr. Haugarvoll har klinisk ekspertise innan nevrodegenerasjon, rørsleforstyrringar, demens og nevrogenetikk. Hovudfokuset i forskinga hans er demens og nevrodegenerasjon, særleg demens knytt til Alzheimers sjukdom (AD), demens med Lewy-legeme (DLB) og demens innan Parkinson-spekteret (PDD).
Ragnhild Eide Skogseth, MD, ph.d., er førsteamanuensis ved Universitetet i Bergen og overlege i geriatri samt hovudansvarleg forskar (PI) for demensstudiar ved Haraldsplass Diakonale Sjukehus. Dr. Skogseth har klinisk ekspertise innan nevrodegenerasjon, demens og biomarkørar. Hovudfokuset i forskinga hennar er demens og nevrodegenerasjon, særleg demens knytt til Alzheimers sjukdom (AD) og demens med Lewy-legeme (DLB), samt utvikling av nye biomarkørar for å betre kunne stille diagnose ved desse sjukdomane.
Ein sentral samarbeidspartnar til Demens-noden er Bettina Husebø, som er leiar for Aldersforskingsnoden til Neuro-SysMed.
Forskingsområde
Demensnoden arbeider med både kliniske studiar og biomarkørforsking for å forstå demenssjukdomar betre og utvikle nye behandlingsstrategiar.
Forsking frå Neuro-SysMed og andre internasjonale miljø har peika på at tilskot av NAD – eit stoff som er viktig for energiomsetninga i cellene – kan ha potensial til å beskytte nerveceller ved aldring og nevrodegenerative sjukdomar. På bakgrunn av dette har demensnoden sett i gang kliniske studiar for å undersøkje om slik behandling kan vere nyttig ved Alzheimers sjukdom.
Samtidig arbeider forskarane med å utvikle biomarkørar som kan gi betre diagnostikk og identifisere ulike biologiske undergrupper av demens. Målet er å kunne skilje mellom sjukdomar som kan likne kvarandre klinisk, men som har ulike underliggjande sjukdomsprosessar og kan krevje ulik behandling.
Aktuelle studiar
N-DOSE-studien
N-DOSE er ein fase II-studie der forskarane undersøker ulike dosar av nikotinamidribosid (NR) hos personar med Alzheimers sjukdom. Studien er randomisert og dobbeltblind, noko som betyr at deltakarane blir fordelte tilfeldig mellom behandlingsgrupper, og at verken deltakarar eller forskarar veit kven som får kva behandling undervegs.
Målet er å finne den biologisk mest effektive dosen av NR, slik at større studiar kan undersøkje om behandlinga påverkar sjølve sjukdomsutviklinga.
I 2025 vart alle dei planlagde 80 deltakarane inkluderte i studien, og 79 fullførte oppfølginga. Analysane av resultata pågår, og den første vitskaplege publikasjonen er planlagd i 2026.
STRAT-COG-initiativet
STRAT-COG er ein langsiktig befolkningsstudie som skal bidra til meir presis klassifisering av demenssjukdomar. Forskarane undersøker personar med mellom anna Alzheimers sjukdom og demens med Lewy-legeme for å identifisere biologiske mønster som kan skilje ulike former for demens frå kvarandre.
Studien kombinerer fleire biomarkørar, mellom anna markørar for:
- Alzheimer-patologi
- tap av nerveceller
- alfa-synuklein-patologi, som er karakteristisk for blant anna demens med Lewy-legeme
Målet er å utvikle biomarkørar som kan brukast i klinisk praksis for å gi meir presise diagnosar og betre grunnlag for persontilpassa behandling.
Les meir om Neuro-SysMed sine kliniske studiar på sida Demens og kliniske studiar.
Demensnoden deltek også i fleire nasjonale og internasjonale forskingsprosjekt.
Noden er samarbeidspartnar i:
- ANeED-studien, ein fase II-studie som undersøker legemiddelet ambroksol ved demens med Lewy-legeme (hovudutprøvar: Arvid Rongve)
- Dementia Disease Initiation (DDI)-studien, som forskar på tidlege fasar av demenssjukdomar (hovudutprøvar: Tormod Fladby)
Forskarane deltek også i den internasjonale, industrifinansierte studien PROGRESS-AD, ein global fase II-studie gjennomført av GSK og Alector. Studien undersøker behandling med AL101/GSK4527226 hos personar med tidleg Alzheimers sjukdom.