Vi tilrår at du alltid nyttar siste versjon av nettlesaren din.
Mikroskopisk Polyangiitt (MPA), Granulomatose med Polyangiitt (GPA), og Eosinofil Granulomatøs Polyangiitt (EGPA)

Anca-assosierte vaskulitter (AAV), nynorsk

Mikroskopisk polyangiitt (MPA), granulomatose med polyangiitt (GPA) og eosinofil granulomatose med polyangiitt (EGPA) er sjeldne autoimmune sjukdommar som kjem av betennelse i små blodkar (vaskulitt).

Årsak  

Årsaka til at immunforsvaret lagar betennelse i små blodkar er ukjent, men både arvelege og miljømessige faktorar speler sannsynlegvis ei rolle. 

Sjukdommen kan føre til skade i dei organa som blir ramma fordi blodkarbetennelsen kan gi redusert blodforsyning. Ved GPA og EGPA kan det i tillegg dannast betennelsesknutar (granulomer) som kan skade vevet. Sjukdommane blir ofte omtalte med samleomgrepet Anca-assosierte vaskulittar fordi det er mange fellestrekk ved sjukdommane, og ein stor del av dei som får sjukdommen får påvist at dei har antistoffet ANCA i blodet. Lunger, nyrer, hud, nervar, biholer, nase og øyre kan påverkast ved alle sjukdommane. Ved EGPA er det vanleg å ha allergisk sjukdom på førehand i form av astma eller tett nase.

Symptom og sjukdomsteikn 

Når sjukdommen er aktiv kan du ha generelle teikn på sjukdom som nedsett allmenntilstand, feber, nattesveitte og vekttap. Du kan også få symptom frå organ som er ramma:  

Øre/nase/biholer  

  • Øyreverk
  • Høyrselstap
  • Biholebetennelse  
  • Nasebløding  

Lunge  

  • Hoste
  • Blodig oppspytt
  • Tungpust  

Nyre 

  • Ofte lite symptom av nyrepåverknad
  • Kan gi hevelse i beina og høgt blodtrykk  

Hud, auge, ledd og nervar  

  • Hudutslett
  • Augebetennelse  
  • Leddverk, hovn ledd
  • Krafttap eller manglande kjensle 

Fastsette diagnose

Diagnosen blir stilt gjennom ein kombinasjon av sjukehistorie, legeundersøking og andre prøver.   

Blodprøver  

  • Høge betennelsesprøver (CRP og senking) er vanleg når sjukdommen er aktiv  
  • Du kan ha høge nyreprøver viss nyrene er ramma  
  • Mange får påvist at dei har Anca-antistoff, enten MPO eller PR3.   

Urinprøve  

  • Du kan ha blod og protein i urinen viss nyrene er ramma  

Pusteprøver  

  • Det er vanleg å undersøke lungefunksjon med pusteprøver  

Bildeundersøkingar  

  • Det er vanleg å undersøke lungene med CT, og biholene dersom du har biholeplager  

Vevsprøve  

  • Vevsprøver frå hud, nyrer eller andre påverka organ kan vere nødvendig for å bekrefte diagnosen.  

Andre undersøkingar  

  • Av og til er det nødvendig med fleire undersøkingar, eksempel kan vere bronkoskopi, ultralyd av hjarte 

Behandling

Målet for behandlinga er å slå ned den autoimmune betennelsen og med det redusere risikoen for å utvikle varig skade på organa, eller avgrense omfanget av skade der det allereie har skjedd.   

Behandlinga omfattar kortison og immundempande medisinar. Behandlinga er ofte todelt:  

  • Induksjonsbehandling: Stoppar sjukdomsaktiviteten med sterke immundempande medisinar som rituksimab eller cyklofosfamid. I tillegg til kortison, vanlegvis i høge dosar i starten  
  • Vedlikehaldsbehandling: Held sjukdommen under kontroll. I nokre tilfelle vil ein byte til mildare medisinar som metotreksat, azathioprin eller mykofenolat, det er vanlegast viss induksjonsbehandlinga var cyklofosfamid.   

Avhengig av kor alvorleg sjukdommen har vore, er det vanleg med 2-5 år med vedlikehaldsbehandling. Ved svært alvorleg sjukdom kan det vere aktuelt med enda lenger immundempande behandling. Dersom sjukdommen blussar opp under vedlikehaldsbehandling eller etter avslutta behandling, er det vanleg å gi ny runde med induksjonsbehandling.   

Det kan vere nødvendig med tverrfagleg behandling der ulike spesialistar er involverte, dette vil avhenge av kor alvorleg sjukdommen er.  

Den immundempande behandlinga gjer deg meir utsett for infeksjonar. Det kan vere aktuelt med førebyggande antibiotikabehandling i perioden med kraftigast immundempande behandling. Vi anbefaler at du tar pneumokokkvaksine og vaksinerer deg mot influensa- og koronavirus om hausten. 

Norsk vaskulittregister

Norsk vaskulittregister er eit nasjonalt kvalitetsregister med målsetting om å sikre kvalitet og einskapleg utgreiing, behandling og oppfølging av pasientar med systemiske vaskulittar.

Les meir om Norsk vaskulittregister (unn.no)

 

Oppfølging

Behandlinga av Anca-assosierte vaskulittar går over mange år. Oppfølginga vil vere eit samarbeid mellom deg, fastlegen din og revmatologisk avdeling.   

Det vil vere tette kontrollar når du får diagnosen og ved periodar med aktivitet i sjukdommen. 

Å leve med sjukdommen  

Målet er at personar med Anca-assosierte vaskulittar skal kunne delta i arbeidslivet og i sosiale aktivteter på linje med friske personar.   

God kunnskap om sjukdommen er viktig. Det gir deg grunnlag for å meistre din situasjon, og å ta gode val for deg og helsa di. Fysisk aktivitet er viktig. Oppfordringane for fysisk aktivitet og kosthald for menneske med leddsjukdom er i prinsippet lik oppfordringane for heile befolkninga.  

Oppfordringar om fysisk aktivitet (Helsenorge.no)  

Tobakk blir frårådd fordi det aukar risikoen for høg sjukdomsaktivitet. 

Dersom du har utfordringar med fysisk aktivitet eller utføring av aktivitetar i kvardagen kan vurdering hos fysioterapeut og ergoterapeut vere nyttig. Dette kan du snakke med behandlaren din om. 

Sist faglig oppdatert 27.05.2025

Kontakt

Gamle hovedbygg Revmatologisk avdeling

Kontakt Revmatologisk avdeling

Oppmøtestad

3. etasje i Gamle hovedbygg på Haukeland

Gamle hovedbygg

Jonas Lies vei 71

5053 Bergen

Finn fram

Transport

​Fleire rutebussar går forbi Haukeland. I tillegg finst direkte arbeidsruter mellom bydelane og sjukehuset.
 
​​​​​​På nettsidene til Skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestader og tider
 
  • Line 5 og 6 har avgang frå Festplassen
  • Line 12 har avgang frå Bystasjonen
  • Line 16E har avgang frå Xhibition i Småstrandgaten
​Busstoppa rundt Haukeland:

  • Ulriksdal for besøkande til Ulriksdal helsepark og Glasblokkene (line 5, 6, 16E)
  • Haukeland sjukehus Nord for besøkande til Glasblokkene, Kvinneklinikken, Augebygget og Haukeland hotell (line 5, 6, 12 og 16E)
  • Haukeland sjukehus Sør for besøkande til Sentralblokka og andre bygg på Haukelandsområdet (line 5, 6, 12 og 16E)
  • Ibsensgate - arbeidsruter

​Nærmaste stoppestad til Haukeland er bybanestoppet Haukeland sjukehus. Banen stoppar nord for Sentralblokka, like ved Glasblokkene, på Haukelandsområdet. Det tar om lag 5 minutt å gå frå stoppet til sjukehuset. 

Sjå rutetabellar og oversikt over stoppestader på Skyss.no

Sjekk nettsida til Flybussen for meir informasjon om ruter og prisar

 

Parkeringsanlegget på Haukeland er delt inn i ulike område på og i nærleiken av sjukehuset. Vi har dessverre ikkje nok plassar til alle som ønsker å parkere på sjukehuset.

​​​​​​​​Av omsyn til dei som må bruke bil, oppmoder vi derfor dei som kan, til å bruke offent​leg transport​. Det er også mogleg å parkere på Bystasjonen og ta buss/bane det siste stykket opp til Haukeland​. 

​For dei som av ulike årsakar må bruke bil, er det parkeringsplassar på ulike områder på og i nærleiken av sjukehuset.
 

Reiseutgifter
Som regel gjennomfører du reisa di på eiga hand og søker om å få dekt reiseutgiftene i etterkant.
Les meir om å få dekt ei pasientreise

Planlegging
I utgangspunktet vel du sjølv kva transportmiddel du reiser med til behandling.
Les meir om planlegging av pasientreisa di

Rettar/Rettane dine
Hovedregelen er at pasientreiser bli dekt med ein standardsats per kilometer. Ved behov kan også nødvendige tilleggsutgifter bli dekt.
Les meir om rettane dine ved pasientreiser

Tilrettelagt transport
Helseekspressen
Avdeling for pasientreiser i Helse Bergen ​

Praktisk informasjon

I foajeen i Sentralblokka på Haukeland finn du eit apotekutsal for publikum. Dei gjer klar resepten din medan du ventar der.

Meir informasjon om sjukehusapoteket i Sentralblokka

Opningstider
Måndag-fredag kl. 08.30-17.00

Telefon 55 97 53 44
Telefaks 55 29 07 40
bergen@apotekene-vest.no

Apotekutsalet har eit variert varetilbod, og fører dei legemidla sjukehuset nyttar i behandlinga. Dei skaffar også legemiddel som ikkje er marknadsførte i Noreg eller som må produserast spesielt. I tillegg har dei hudpleie- og hygieneartiklar og ernæringsprodukt, samt andre apotekvarer og sjukepleieartiklar.

Dei ansatte ved apoteket gir deg informasjon, råd og rettleiing om legemiddel og legemiddelbruk og kan tilby samtale/rettleiing mellom personale og pasient på eit uforstyrra samtalerom. Dei tilbyr og opplæring i blodsukkermåling og bruk av inhalasjonspreparat.

Apoteket tar også i mot gamle legemiddel til destruksjon.​

Du kan betale med Vipps på apoteket. Du kan derfor mellom anna betale på førehand når du skal hente bestilte medisinar.

 

Når du skal på besøk eller følgje ein pasient på sjukehuset, må du gjere deg kjent med gjeldande rutinar.

​Les meir om besøkstider og -reglar på sjukehuset

Du betaler ingen ting når du er innlagt på sengepost ved avdelinga.

For polikliniske undersøkingar blir pasientane belasta med eigenandel. For tida er satsen 375 kr (jamfør poliklinikkforskrifta) og dette beløpet inngår i eigendelstaket. 

I tillegg til eigendelen kan du bli belasta for pasientbetaling (75 kr) for eventuelle bandasjar og bedøving som blir nytta ved undersøkinga/behandlinga. Pasientbetalinga på 75 kr er ikkje omfatta av eigendelsordninga.

Avdelinga tek ikkje imot betaling. Etter behandling vil du motta SMS der du kan velje betaling med Vipps eller faktura. 

Dersom du ikkje møter til tildelt time (eller avbestiller seinare enn 24 timar før avtalt tid) blir du belasta m​​ed 1125 kr (uavhengig om du har frikort eller ikkje.)

Les meir om eigendelar og betaling på sjukehus og poliklinikk på helsenorge.no

Vi ber deg ta med ei oversikt over medikamenta du eventuelt brukar. Resultatet av undersøkinga blir sendt til tilvisande lege og fastlege.

Skal du innleggast på sengepost må du ta med deg toalettsaker, tøy osv. Sjukehuset kan ikkje ta ansvar for verdiar, så vi ber om at ein ikkje tar med seg verdisaker ved innlegging.

Skal du til rehabilitering må du ta med deg treningstøy og badetøy.

Som inneliggande pasient vil du få matservering på avdelinga du ligg på. I tillegg kan du og besøkande kjøpe alt frå dagens middag til smårettar, bakevarer og kioskvarer på sjukehuset. I nærmiljøet finst også fleire daglegvarebutikkar.

Les meir om mattilbodet ved sjukehuset

​For å bli utredet/behandla ved Revmatologisk avdeling må ein tilvisast av lege. Når avdelinga har mottatt tilvising vil vi innan 10 verkedagar sende brev om ventetid og om det er aktuelt med poliklinisk undersøking eller opphald på sengepost.

Alle pasientar og besøkande kan bruke gratis trådlaust internett på dei fleste områda på sjukehuset.

Gjest.ihelse.net er eit trådlaust nettverk for besøkande, pasientar og tilsette. Slik koblar du deg til gjestenettet vårt:

  1. Koble deg til det trådlause gjestenettet (gjest.ihelse.net)
  2. Ein nettlesar skal opne seg automatisk. (Om påloggingsvindauget ikkje dukkar opp, forsøk å opne nettlesaren manuelt).​
  3. Trykk "Godta" når du har lest og forstått vilkåra.

Innlogginga skjer automatisk på einingar etter første pålogging, så lenge kontoen er aktiv. Det skal bare være nødvendig å logge seg på éin gong per eining per 31 dagar. 

 
Trøbbel med å kople til trådlaust internett?
Sjukehuset har dessverre dårleg nettverk nokre stader. Du kan derfor ha problem med å få logga deg på nettverket. Vi beklagar dette, og jobbar med å utbetre dette.
 
Har du ein nyare mobiltelefon, og problem med å kople det til trådlaust gjestenett på sjukehuset? Det kan skuldast nettverksinnstillingane på telefonen din. 

Ved nyleg oppståtte akutte leddbetennelsar har poliklinikken tilbod om øyeblikkeleg hjelp.

Tilvisande lege tar då telefonisk kontakt med revmatolog på vakt for tildeling av akutt-time.  

Tilvisingar frå fastlege på nye pasientar blir behandla fortløpande og frist for start av helsehjelp blir gitt etter nasjonale retningslinjer etter kor alvorleg sjukdomen er. Vurderinga blir gjort på grunnlag av opplysingar i tilvisinga frå fastlegen.

Dersom du har fått tildelt time langt fram i tid og meiner at du burde få kortare frist, eller dersom du er blitt dårlegare i ventetida må du kontakte fastlegen din. Fastlegen kan ta kontakt med avdelinga for å føye til nye opplysningar og få framskunda timen.

Du kan følge med på forventa ventetid over kor lang tid dei lavest prioriterte pasientane maksimalt må vente. Gå inn på Helsedirektoratets sider: www.frittsykehusvalg.no.